|
AYAĞIN
ANATOMİSİ
Vücut yükünün dağılımı :
İki bacaktan gelen vücut ağırlığı , ayaklar vasıtası ile
yere intikal eder. Oğuk bir taş zemin üzerine , iki ayağımızı
çıplak olarak , 10 cm aralıklarla basalım. Ayağımızın her
noktasının yere aynı şiddetle basmadığını belli noktaların
zemin ile daha çok temasta olduğunu hissederiz. Bu noktalar
vücut yükünün yere intikal ettiği noktalardır. Bu deneyden
sonra , yük dağılımını rakamlara ile belirtelim. Çıplak
bir ayakta bacaktan gelen yükün yüzde 57 si topuk merkezinde
, yüzde 43 ü tetatarsların başlarındandır. Bacaktan gelen
yük P, topuk merkezi yükü T, metatars başları yükü ise T=0.57
P, M=0.43 P dir. (şekil11)
Ayakkabı giyildiğinde , vücut yükünün
dağılımı topuk yüksekliğine göre değişir.
(şekil 12)
Topuk yüksekliği 2 cm ise T=0.50P, M=0.50P, M-T’ dir
Topuk yüksekliği 4 cm ise T=0.43P, M=0.57P, M,P’ den büyüktür.
Topuk yüksekliği 6 cm ise T=0.25P, M=0.75P,
Topuk yüksekliği 6 cm’ den daha fazla ise , T=0.10P, M=0.90P’
dir. (şekil 12)
Vücut Yükünün Tabanda Dağılımı
: Topuk yükü merkezi topuk
çapının orta noktasıdır. Metatars yükü ise , 1. ve 5. metatarsların
başlarında yoğunlaşan yüktür.
Denge Üçgeni:
Birinci metatars başı, 5. metatars başı ve topuk merkezini
birleştiren doğruların oluşturduğu üçgene , “Denge Üçgeni”
denir. (şekil 13)
Ayağın Biometrisi :
Ayağın ölçülerinin incelenmesi için kullanılan kavram ve
sistemlerdir.
Ayağın Uzunluğu : En uzun
olan parmağın uç noktası ile topuk arka noktası arasındaki
mesafedir. Bu mesafe yükleme durumunda daha fazladır. Dolayısıyla
ayak ölçüsü, ayakta iken alınmalıdır. (şekil
14)
Ayağın Genişliği : Pratikte
“tarak” denilen ayak genişliği , 1. metatars başı ile 5.
metatars başı hizasından geçen elipsin çevresidir. (şekil
15)
Ayağın uzunluğu için Fransız Pontu
, genişliği için metrik sistem kullanılır. Ortopedik ayakkabı
için ölçü alırken , tarak ölçüsüne ilaveten, tars ve bilek
kısmının çevresinin de ölçüsünü almak gerekir. (şekil
16)
Yürüyüş aksı : İki
ayağın arasındaki orta noktayı , varılacak noktaya birleştiren
doğrudur.
Ayak aksı : Topuk
merkezini, ikinci parmak aksına birleştiren doğrudur.
Yürüyüş istikameti :
(Adım açısı) Ayak aksı ile yürüyüş aksı arasında oluşan
açıdır.
Yürüyüş Şekilleri :
Normal Yürüyüş :
Normal yürüyüşte şekil 17’ de görüldüğü gibi ayak aksı ile
yürüyüş aksı arasındaki adım açısı 15 derecedir. Topuk iç
kenarı ile yürüyüş aksı arasındaki mesafe (adım genişliği)
5-6 cm’dir.(Şekil 17)
Dışa dönük yürüyüş : (Toe-Out)
Bu yürüyüşte , adım genişliği değişken olmakta , adım açısı
ise oldukça artmaktadır. (şekil
19)
Toe-in ve toe-out , ayaktaki bir
deformasyon sonucu oluşabileceği gibi bacak ile ilgili nedenlerle
de oluşabilir. Toe-in yürüyüşe neden olan başlıca faktörler:
· Pes plano – valgus
•
Pes adductus (metatarus varus),
•
Tibia eğriliği,
•
Femur boynu enversiyonudur.
 Ayak
muayenesi esnasında , femur ve tibianın durumu tetkik edilir.
Eğer bu iki kemiğin pozisyonu normal ise , toe-in ayak deformitesi
sonucu oluşmuştur ki, bu da genellikle pes-plano-valgustur.
Bazı pes-plano-valgus deformitelerinde, hasta baş parmağını
adduksiyona getirir ve onun gücünden yararlanarak denge
sağlar. Yürüyüş toe-in durumuna gelmez. Bu şekilde ayakta
ortaya çıkan görüntü ile metatarsus varus birbirine çok
benzer. Dolayısıyla bu durumda metatarsus varus için önerilen
bir reçete (ters kalıp bot) kesinlikle hiçbir düzeltme ve
tedavi sağlayamaz. (şekil
20)
Başparmak Sertleşmesi :
Bu durumda , hastanın baş parmağının dış kısmı kontrol edildiğinde,
ciltte sertleşme gözlenir. Bunun nedeni, ayakkabı içindeki
baş parmağın sürekli adduksiyon durumunda olması, devamlı
sayaya sürtünmesidir. (şekil
21)
Pes plano-valgus sonucu Toe-in oluşması
: Pes plano-valgus’ ta topuk
içe basar. Bu durumda hasta, vücut dengesini sağlayabilmek
için , ayağını toe-in pozisyonuna getirir. Toe-in’ in statik
anlatımı aşağıdaki şekil 22’ de gösterilmiştir.
şekil 22’ de görüldüğü gibi , ayak
“A” da, iç ve dış aşık kemiklerini birleştiren doğrunun
orta noktası “M” , Denge üçgeni içinde bulunmaktadır. Bu
sağlıklı bir ayağın basış geometresidir ki böyle bir ayağın
yürüyüşü normaldir. Ayak “B” de , “M” noktası medialde ,
denge üçgenin dışına çıkmıştır. Bu durumda kalkaneus valgus
pozisyonuna geleceğinden , bu ayakta pes plano-valgus oluşacaktır.
Ayak “C” de , yürüyüşte denge sağlanabilmesi için, ayak
toe-in durumuna geçecektir.
Kaynak : Mimar Dinçer Ünal
|
